انواع بیماری ها

سکته مغزی چگونه اتفاق می افتد؟

سکته مغزی

سکته مغزی یا حمله مغزی، زمانی اتفاق می‌افتد که جریان خون بخشی از مغز مسدود شود یا یک رگ خونی در مغز پاره شود. در هر حالت گفته شده، بخش‌هایی از مغز آسیب دیده یا می‌میرند. سکته مغزی می تواند منجر به آسیب مغزی دائم، ناتوانی طولانی مدت یا حتی مرگ شود.

مغز علاوه بر داشتن وظیفه کنترل حرکات بدن و احساسات و همچنین ذخیره‌سازی خاطرات، بسیاری دیگر از عملکردهای بدن مانند تنفس و هضم را نیز کنترل می‌کند. مغز برای کارکرد صحیح، به اکسیژن نیاز دارد. شریان‌ها خون حاوی از اکسیژن را به تمام قسمت‌های مغز شما می‌رسانند. اگر مشکلی رخ دهد که جریان خون را مسدود کند و اکسیژن نتواند به سلول‌های مغز برسد، سلول های مغز در عرض چند دقیقه شروع به مردن می‌کنند و این باعث بروز سکته مغزی می‌شود.

فردی که دچار سکته مغزی شده است، هر چه زودتر درمان مناسب دریافت کند احتمال آسیب کمتر می‌شود.

مغزی

انواع سکته مغزی کدامند؟

سکته مغزی سه نوع دارد که در ادامه هر کدام از آن‌ها بررسی می‌شوند.

سکته مغزی انسدادی یا ایسکمیک (Ischaemic stroke)

این نوع از سکته، از رایج‌ترین انواع سکته است و نزدیک به 85% از سکته‌ها در انگلیس از این نوع بوده است. علت سکته ایسکمیک، انسداد یا لخته شدن خون در رگ‌های خونی مغز است.  انسداد رگ زمانی ایجاد می‌شود که ماده‌ای به نام پلاک در داخل رگ جمع می‌شود و با تجمع و چسبیدن دیگر سلول‌های خونی و سلول‌های چربی به آن به تدریج رشد می‌کند. اگر این لخته بزرگ شود می‌تواند جریان خون در رگ را مسدود کند و به همین دلیل به قسمتی از مغز خون و به دنبال آن اکسیژن نمی‌رسد و موجب بروز سکته مغزی از نوع انسدادی شود.

این لخته یا انسداد هم می‌تواند در داخل شریان مغز ایجاد شود و هم می‌تواند در دیگر شریان‌های بدن تشکیل شود و سپس به مغز منتقل شود. به همین دلیل مشکلاتی مانند فیبرلاسیون دهلیزی، حمله قلبی، مشکل در عملکرد دریچه‌های قلب، آسیب در عروق خونی گردن و مشکلات لخته شدن خون می‌توانند خطر بروز این نوع از سکته را افزایش دهند.

حمله ایسکمیک گذرا یا TIA (Transient ischaemic attack or TIA)

در حمله ایسکمیک گذرا، یک لخته کوچک به مدت کوتاهی باعث انسداد مسیر یک شریان می‌شود. علائم TIA در عرض 24 ساعت و معمولا حتی در عرض 1 ساعت برطرف می‌شود. اگر بعد از گذشت 24 ساعت هنوز علائم در بیمار دیده شود، سکته مغزی در نظر گرفته می‌شود و دیگر گذرا نیست. حمله گذرا یا TIA ممکن است هشداری از سکته مغزی در آینده باشد و نیاز به رسیدگی سریع دارد. در صورتی که مشکوک به حمله گذرا هستید سریعا با پزشک خود تماس بگیرید و منتظر نمانید.

سکته هموراژیک (Haemorrhagic stroke)

سکته مغزی هموراژیک زمانی رخ می‌دهد که شریان در مغز پاره شود و در جریان خون اختلال ایجاد کند به شکلی که به قسمتی از مغز خون و اکسیژن کافی نرسد. علت اصلی سکته مغزی هموراژیک فشار خون بالا است. فشار خون بالا به مرور زمان باعث تضعیف شریان‌ها می‌شود و احتمال پارگی را بالا می‌برد. ضربه‌های شدید مانند تصادف نیز می‌تواند باعث بروز سکته مغزی هموراژیک شود.

علائم سکته مغزی چیست؟

بعضی از درمان‌ها در زمان‌های ابتدایی سکته مغزی، بیشترین تاثیر را دارند. پس به بروز و زمان شروع علائم سکته مغزی دقت کنید تا در صورت پیش آمدن مشکل برای اطرافیان شما، بتوانید تشخیص دهید و درمان را در زمان مناسب شروع کنید.

علائم سکته مغزی ایسکمیک

علائم بستگی به این دارد که کدام بخش از مغز شما تحت تأثیر قرار گرفته است. علائمی که بیمار از خود نشان می‌دهد می‌تواند شامل موارد زیر باشند:

  • ضعف، فلج یا بی حس شدن در صورت، بازو یا پا: اغلب فقط یک سمت بدن تحت تاثیر سکته مغزی دچار بی حسی یا ضعف می‌شود. اگر فرد سعی کند هر دو دست خود را بلند کند و بالای سر ببرد اما یک دست شروع به افتادن کند می‌تواند از نشانه‌های سکته باشد. همچنین در صورتی که این ضعف در صورت باشد، در هنگام لبخند زدن یک سمت دهان ممکن است حرکت نکند.
  • مشکل در صحبت کردن و درک صحبت دیگران: فردی که دچار سکته مغزی می‌شود ممکن است در صحبت کردن دچار مشکل شود مثلا تعدادی از کلمات را نگوید و یا نتواند متوجه شود که حرف دیگران چه مفهومی دارد.
  • سرگیجه و مشکل در راه رفتن: شخصی که دچار سکته مغزی شده است ممکن است تعادل و هماهنگی خود را از دست بدهد یا دچار لغزش شود.
  • اختلال در بینایی: فردی که دچار سکته مغزی شده است، ممکن است به صورت ناگهانی در دید یک یا هر دو چشم دچار تاری یا سیاهی شود یا می‌تواند مشکل دوبینی هم رخ دهد.
  • گیجی: گیجی از دیگر علائم سکته مغزی ایسکمیک است.

برای حمله مغزی گذرا علائم مشابه علائم گفته شده در بالا برای سکته مغزی ایسکمیک است:

  • بی حسی/ضعف در یک طرف بدن
  • گیجی
  • سرگیجه یا از دست دادن تعادل
  • مشکل در صحبت کردن یا درک کردن
  • مشکلات بینایی
  • سردرد
سکته مغزی ایسکمیک

علائم سکته مغزی هموراژیک

علائم سکته مغزی هموراژیک معمولاً به تدریج طی چند دقیقه یا چند ساعت افزایش پیدا می‌کند، البته بعضی خونریزی‌ها ممکن است به طور ناگهانی ظاهر شود. این علائم عبارتند از:

  • سردرد شدید: بعضی از بیماران سردرد ناشی از این نوع سکته را، بدترین سردردی که تجربه کرده‌اند توصیف می‌کنند.
  • گیجی
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • حساسیت به نور
  • مشکلات بینایی
  • از حال رفتن
سکته مغزی هموراژیک سکته مغزی

چه عواملی در احتمال بروز سکته مغزی تاثیرگذار هستند؟

عوامل زیادی می‌توانند احتمال وقوع سکته مغزی را افزایش دهند که قابل درمان و کنترل هستند و به سبک زندگی افراد وابسته هستند. نمونه‌هایی از آن‌ها در ادامه معرفی می‌شود که با کنترل آن می‌توان از رخ دادن سکته مغزی پیشگیری کرد.

  • اضافه وزن یا چاق بودن
  • عدم تحرک و فعالیت بدنی
  • مصرف الکل
  • مصرف مواد مخدر مانند کوکائین و مت آمفتامین
  • فشار خون بالا
  • کلسترول بالا
  • مصرف سیگار
  • دیابت
  • آپنه انسدادی خواب
  • بیماری های قلبی عروقی، از جمله نارسایی قلبی، نقص قلبی، عفونت قلبی یا ریتم نامنظم قلب، مانند فیبریلاسیون دهلیزی
  • سابقه شخصی یا خانوادگی سکته مغزی، حمله قلبی یا حمله ایسکمیک گذرا
  • ابتلا به کووید 19

دیگر عواملی که خطر بروز سکته قلبی را افزایش می‌دهند عبارتند از:

سن – افراد بالای 55 سال نسبت به افراد جوان بیشتر در معرض خطر سکته مغزی هستند.

نژاد یا قومیت – طبق مطالعات انجام شده، سکته مغزی در افراد آفریقایی آمریکایی و اسپانیایی تبار نسبت به سایر نژادها احتمال وقوع بیشتری دارد.

جنسیت – مردان بیشتر از زنان در معرض خطر سکته مغزی هستند. زنان معمولاً در سنین بالاتری دچار سکته مغزی می‌شوند و احتمال مرگ آنها در اثر سکته نیز از مردان بیشتر است.

هورمون ها – مصرف قرص‌های ضد بارداری یا هورمون درمانی که باعث افزایش سطح استروژن می‌شود، می‌تواند خطر بروز سکته قلبی را افزایش دهد.

چگونه می‌توان از سکته مغزی پیشگیری کرد؟

در بخش قبل عوامل تاثیرگذار بر سکته مغزی معرفی شده‌اند و برطرف کردن هر کدام از آن موارد می‌تواند احتمال بروز سکه مغزی را کاهش دهد. به صورت کلی با در پیش گرفتن یک سبک زندگی سالم و رسیدگی و درمان بیماری‌های دیگر به خصوص مشکلات مرتبط با قلب و عروق می‌توان خطر بروز سکته مغزی را کاهش داد.

برای حفظ سلامت قلب و بررسی نحوه عملکرد آن، ثبت نوار قلب اهمیت بالایی دارد. به کمک نوار قلب می‌توان سلامت هر بخش از قلب را سنجید و ریتم‌های نامنظم قلب را شناسایی کرد. یکی از راه‌های ساده و راحت ثبت نوار قلب استفاده از دستگاه ثبت نوار قلب خانگی زیستل است که این امکان را فراهم می‌کند تا در خانه و بدون نیاز به پزشک نوار قلب ثبت شود و به کمک هوش مصنوعی بعضی از آریتمی‌های قلبی از جمله فیبرلاسیون دهلیزی، ضربان‌های زودرس دهلیزی و بطنی و … تشخیص داده شود تا در صورت به وجود آمدن هر بی‌نظمی یا مشکل، سریعا شناسایی شود و در سریع ترین زمان با مراجعه به پزشک، درمان مناسب شروع شود.

درمان بعد از سکته مغزی چگونه است؟

سکته مغزی نیاز به مراقبت و درمان توسط یک تیم تخصصی در بیمارستان دارد. درمان استفاده شده برای هر شخص به نوع سکته (ایسکمیک یا هموراژیک)، مدت زمانی که از شروع علائم گذشته است و دیگر بیماری‌های شخص، وابسته است.

درمان سکته مغزی اسکمیک یا حمله ایسکمیک گذرا

برای درمان سکته مغزی ایسکمیک دارویی به نام فعال کننده پلاسمینوژن بافتی (tPA) استفاده می‌شود. این دارو به ورید بازو تزریق می‌شود و لخته‌های خونی که باعث انسداد مسیر خون شده‌اند را می‌شکند. این دارو تا 3 ساعت بعد از شروع علائم سکته استفاده می‌شود. اگر فرد بیمار آسیب جدی ندیده باشد ممکن است تا 4.5 ساعت بعد از شروع علائم نیز، داروی tPA برای درمان تجویز شود. زمان تزریق این دارو در شانس بهبودی مؤثر است و بهتر است که در اولین فرصت تزریق شود.

در شرایطی که tPA تزریق نشود، داروهای ضد انعقاد یا رقیق کننده خون مانند آسپرین یا کلوپیدوگرل نیز ممکن است تجویز شود تا از بزرگتر شدن لخته‌های خون پیشگیری کند. ممکن است داروها کافی نباشند و به اقدامات پزشکی دیگر نیاز باشد تا عروق مسدود شده باز شوند تا جریان خون به حالت طبیعی خود بازگردد. برای بررسی وضعیت و تجویز درمان مناسب با پزشک متخصص تماس بگیرید.

درمان سکته مغزی هموراژیک

سکته مغزی هموراژیک بسیار سریع اتفاق می‌افتد به این معنی که می‌تواند شروعی ناگهانی داشته باشد و به سرعت شدیدتر شود. در این نوع نیز شروع درمان و رسیدگی سریع، در میزان بهبودی بسیار تاثیرگذار است. نوع درمانی که برای شرایط بیمار تجویز می‌شود به مکان خونریزی در مغز و میزان آن وابسته است.

براین درمان این نوع از سکته، ممکن است از داروهای فشارخون استفاده شود تا فشار از روی رگ‌های خونی مغز شما برداشته شود. همچنین مصرف دیگر داروهای ضدانعقاد یا رقیق کننده خون که ممکن است باعث این خونریزی شده باشند متوقف می‌شود. با توجه به شرایط بیمار و داروهای مصرفی توسط ایشان، ممکن است پزشک ویتامین k تجویز کند تا به توقف خونریزی کمک کند. در صورت بدتر شدن علائم، پزشک می‌تواند برای ادامه روند درمان، جراحی را لازم ببیند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *