انواع بیماری ها, بیماری های مزمن

سوراخ قلب از تشخیص تا درمان

نقص سوراخ قلب در کودکان

سوراخ قلب چیست؟

بیماری سوراخ قلب یا نقص سپتوم دهلیزی Atrial septal defect (ASD) یک بیماری قلبی است که در واقع فرد با آن متولد شده است. یعنی یک نقص مادرزادی قلب است. افراد مبتلا به نقص سوراخ قلب دارای سوراخی بین حفره های فوقانی قلب هستند. این سوراخ باعث افزایش میزان خونی که از ریه ها می‌گذرد، می‌شود.

نقایص کوچک سپتوم دهلیزی ممکن است به طور تصادفی پیدا شود و علائم نگران کننده نیز نداشته باشد. برخی دیگر ممکن است در دوران نوزادی یا اوایل کودکی بسته شوند. یک نقص بزرگ و طولانی مدت سپتوم دهلیزی می‌تواند به قلب و ریه ها آسیب برساند. ممکن است برای ترمیم نقص دیواره بین دهلیزی و جلوگیری از عوارض به جراحی نیاز باشد.

سوراخ قلب دارای چه علائمی است؟

نوزادی که با نقص سپتوم دهلیزی (ASD) متولد می‌شود و نقص سوراخ قلب را دارد، ممکن است علائمی نداشته باشد. علائم معمولا در بزرگسالی شروع می‌شود. علائم نقص سپتوم دهلیزی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تنگی نفس، به خصوص هنگام ورزش.
  • خستگی، به خصوص با فعالیت.
  • تورم پاها، پاها یا ناحیه شکم.
  • ضربان قلب نامنظم که به آن آریتمی قلبی نیز می گویند.
  • رد شدن ضربان قلب یا احساس تپش قلب سریع، تند یا بال بال، به نام تپش قلب.

علت ابتلا به بیماری سوراخ قلب

در حقیقت تا کنون علت دقیق نقص سپتوم دهلیزی و نقص سوراخ قلب مشخص نیست. اما آنچه که باید بدانیم این است که این مشکل بر ساختار قلب تأثیر می‌گذارد. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که قلب کودک در دوران بارداری شکل می‌گیرد.

علت ابتلا به بیماری سوراخ قلب
سوراخ قلب در کودکان

موارد زیر ممکن است در علت نقایص مادرزادی قلب مانند نقص تیغه بین دهلیزی نقش داشته باشد:

  1. تغییرات غیر قابل پیشگیری در ژن‌ها
  2. برخی از شرایط پزشکی و فیزیکی بدن مادر
  3. مصرف داروهای خاص
  4. سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری
  5. نوشیدن الکل بیش از حد در دوران بارداری

برای درک علت نقص سپتوم دهلیزی، آشنایی با نحوه عملکرد طبیعی قلب می‌تواند مفید باشد. قلب سالم از چهار حفره تشکیل شده است. دو حفره بالایی به نام دهلیز شناخته می‌شوند و دو حفره پایینی بطن نام دارند.

سمت راست قلب، خون را به سمت ریه‌ها می‌فرستد. در ریه‌ها، خون اکسیژن دریافت کرده و سپس به سمت چپ قلب بازمی‌گردد. از آنجا، سمت چپ قلب خون را از طریق شریان اصلی بدن به نام آئورت پمپاژ می‌کند. سپس خون به سایر نقاط بدن منتقل می‌شود.

نقص بزرگ سپتوم دهلیزی می‌تواند موجب ارسال خون اضافی به ریه‌ها شود و باعث می‌شود سمت راست قلب بیش از حد فعالیت کند. درمان نکردن سوراخ قلب، منجر به بزرگ شدن و ضعیف شدن سمت راست قلب می‌شود. همچنین فشار خون در شریان‌های ریه افزایش یافته و فشار خون ریوی ایجاد می‌شود.

عوامل خطر ایجاد نقص سوراخ قلب

نقص سپتوم دهلیزی (ASD) زمانی رخ می‌دهد که قلب کودک در دوران بارداری شکل می‌گیرد. این یک نقص مادرزادی قلب است. عواملی که ممکن است خطر نقص سپتوم دهلیزی یا سایر مشکلات قلبی در نوزاد را افزایش دهند عبارتند از:

  • ابتلا به سرخک آلمانی (سرخجه) در چند ماه اول بارداری.
  • دیابت.
  • لوپوس.
  • مصرف الکل یا تنباکو در دوران بارداری.
  • مصرف کوکائین در دوران بارداری.
  • استفاده از برخی داروها در دوران بارداری، از جمله داروهایی که برای درمان تشنج و مشکلات خلقی تجویز می‌شوند.

برخی از انواع نقص‌های مادرزادی قلب در خانواده‌ها مشاهده می‌شوند که نشان‌دهنده ارثی بودن آنها است. اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان در زمان تولد مشکل قلبی داشته‌اید، این موضوع را به تیم مراقبت خود اطلاع دهید. مشاوره با یک مشاور ژنتیک می‌تواند به شناسایی خطر برخی نقص‌های قلبی در کودکان آینده کمک کند.

پیشگیری از سوراخ قلب

با توجه به این‌که علت دقیق سوراخ قلب ناشناخته است، احتمال دارد پیشگیری ممکن نباشد، اما مراقبت‌های لازم در دوران بارداری احتمال ابتلای جنین به نقص سپتوم دهلیزی را کاهش می‌دهد. برخی از اقدامات پیشگیرانه شامل موارد زیر هستند:

مراقبت‌های پیش از بارداری و در حین بارداری جهت پیشگیری از سوراخ قلب در جنین

قبل از بارداری با پزشک مشورت کنید تا از سلامت قلبی خود اطمینان حاصل کنید. بررسی تاریخچه بیماری‌های قلبی در خانواده و دریافت مشاوره درباره تغذیه و داروهای مصرفی مهم است. در صورت وجود سابقه بیماری‌های مادرزادی در خانواده، مشاوره ژنتیک می‌تواند به ارزیابی خطر کمک کند. در حین بارداری نیز پیگیری منظم پزشکی و مصرف مکمل‌های ویتامینی اهمیت دارد. مدیریت بیماری‌های مزمن مثل دیابت و لوپوس در دوران بارداری حائز اهمیت است. عفونت‌ها ممکن است به نقص‌های مادرزادی منجر شوند. بنابراین با توجه به همین نکته پیشگیری از ابتلا به عفونت بسیار کمک کننده است.

همچنین در صورت داشتن سابقه مشکلات قلبی مادرزادی، مراجعه منظم به متخصص قلب و دریافت درمان‌های مناسب بسیار مهم است. با رعایت این اقدامات، می‌توان خطر بروز سوراخ قلبی را کاهش داد و سلامت مادر و جنین را تضمین کرد.

انواع سواراخ قلب کدامند؟

نقایص سپتوم دهلیزی (ASD) یا سوراخ قلب به چندین نوع تقسیم می‌شوند که هر کدام ویژگی‌ها و محل وقوع خاص خود را دارند:

پریمیوم (Primum): این نوع نقص در ناحیه پایین سپتوم دهلیزی، نزدیک به دریچه‌های قلب، رخ می‌دهد. پریمیوم یکی از انواع اولیه نقص سپتوم دهلیزی است و اغلب با دیگر مشکلات مادرزادی قلبی مانند نقص در دریچه‌های میترال و تریکوسپید همراه است. این نقص ممکن است باعث مشکلات جریان خون و نارسایی قلبی شود.

سکوندوم (Secundum): شایع‌ترین نوع نقص سپتوم دهلیزی که در دیواره میانی بین دهلیزهای بالایی قلب (سپتوم دهلیزی) رخ می‌دهد. این نوع نقص معمولاً در قسمت مرکزی سپتوم دهلیزی قرار دارد و می‌تواند به صورت خودبخود در دوران کودکی بسته شود. اگر این نقص بزرگ باشد و بسته نشود، ممکن است منجر به مشکلات جریان خون و نیاز به جراحی شود.

سینوس وریدی (Sinus Venosus): این نوع نادر نقص سپتوم دهلیزی معمولاً در بخش فوقانی دیواره جداکننده دهلیزهای قلب رخ می‌دهد. نقص سینوس وریدی اغلب با تغییرات ساختاری دیگر قلبی، مانند اتصال غیرطبیعی وریدهای ریوی به قلب، همراه است. این نقص می‌تواند باعث ایجاد مشکلات جدی در جریان خون و نیاز به مداخلات جراحی پیچیده‌تر باشد.

سینوس کرونری (Coronary Sinus):

این نوع نادر سپتوم در واقع نقص در ناحیه‌ای از قلب است که خون اکسیژن‌دار به عضله قلب می‌رسد، یعنی در محل سینوس کرونری، رخ می‌دهد.

نقص سینوس کرونری معمولاً با مشکلات دیگر در ساختار قلبی همراه است و می‌تواند تأثیرات مهمی بر عملکرد قلب داشته باشد.این نوع نقص می‌تواند به مشکلات جریان خون و اکسیژن‌رسانی به عضله قلب منجر شود و نیاز به توجه و درمان خاص دارد.

این توضیحات به تفصیل نشان می‌دهد که هر نوع نقص سپتوم دهلیزی چه ویژگی‌ها و عوارضی دارد و چگونه ممکن است بر سلامت قلب تأثیر بگذارد.

عوارض بیماری سوراخ قلب یا سپتوم دهلیزی

یک نقص کوچک سپتوم دهلیزی ممکن است هرگز باعث نگرانی نشود و اغلب در دوران نوزادی به طور خودبخود بسته می‌شود. اما نقایص سپتوم دهلیزی بزرگتر می‌توانند منجر به عوارض جدی شوند، از جمله:

فشار خون ریوی می‌تواند باعث آسیب دائمی به ریه‌ها شود. این عارضه که به نام سندرم آیزنمنگر شناخته می‌شود، اغلب در طی سالیان متمادی رخ می‌دهد و گاهی در افرادی با نقایص بزرگ سپتوم دهلیزی مشاهده می‌شود.

درمان سوراخ قلب و کنترل علائم با داروها می‌تواند از بسیاری از این عوارض جلوگیری کرده یا به مدیریت آنها کمک کند.

تشخیص سوراخ قلب

برخی از نقایص دیواره دهلیزی ممکن است پیش از تولد یا به زودی پس از آن شناسایی شوند، اما نقایص کوچک‌تر ممکن است تا سال‌های بعد تشخیص داده نشوند. پزشک با استفاده از گوشی پزشکی و گوش دادن به صدای قلب می‌تواند این نقایص را شناسایی کند. روش‌های تشخیصی که به این منظور به کار می‌روند شامل موارد زیر هستند:

اکوکاردیوگرافی:این روش پرکاربردترین تست برای شناسایی نقایص دیواره دهلیزی است. در این روش از امواج صوتی برای تولید تصاویر متحرک قلب استفاده می‌شود و می‌تواند نشان دهد که خون چگونه در قلب و دریچه‌های آن جریان دارد.

رادیوگرافی قفسه سینه: تست رادیوگرافی قفسه سینه با استفاده از اشعه ایکس وضعیت قلب و ریه‌ها را نشان می‌دهد.

الکتروکاردیوگرام (ECG یا EKG): این آزمایش سریع و بدون درد فعالیت الکتریکی قلب را ثبت کرده و می‌تواند به شناسایی آریتمی یا ضربان قلب نامنظم کمک کند.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی قلب (MRI): این روش تصویربرداری با استفاده از میدان‌های مغناطیسی و امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از قلب ارائه می‌دهد. اگر اکوکاردیوگرافی نتواند تشخیص دقیقی ارائه دهد، MRI ممکن است مورد نیاز باشد.

سی‌تی اسکن (CT): در این روش با استفاده از اشعه ایکس تصاویر دقیقی از قلب تهیه می‌شود. در صورتی که اکوکاردیوگرافی قادر به تشخیص دقیق نباشد، سی‌تی اسکن می‌تواند برای شناسایی نقص دیواره بین دهلیزی و سایر نقایص مادرزادی قلب مفید باشد.

نقص سپتوم دهلیزی و بارداری

اگر نقص سپتوم دهلیزی دارید و باردار هستید یا به باردار شدن فکر می‌کنید، ابتدا با یک متخصص قلب صحبت کنید. انجام مراقبت‌های مناسب دوران بارداری در این شرایط بسیار مهم است. یک متخصص قلب ممکن است پیش از بارداری، ترمیم سوراخ قلب را توصیه کند. نقص بزرگ سپتوم دهلیزی یا عوارض ناشی از آن می‌تواند منجر به بارداری پرخطر شود.

درمان سوراخ قلب و نقص مادرزادی سپتوم

درمان نقص سپتوم دهلیزی (ASD) به اندازه سوراخ در قلب و وجود سایر نقایص مادرزادی قلبی در خانواده بستگی دارد. بسیاری از نقایص سپتوم دهلیزی در دوران کودکی خودبه‌خود بسته می‌شوند. در صورتی که سوراخ قلب بسته نشود، ممکن است نیاز به جراحی باشد، البته در صورت وجود فشار خون ریوی شدید، بسته شدن سوراخ توصیه نمی‌شود. روش‌های درمانی عبارت‌اند از:

داروها: داروها نمی‌توانند نقص سپتوم دهلیزی را ترمیم کنند، اما می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند. این داروها ممکن است شامل بتابلوکرها برای کنترل ضربان قلب یا ضد انعقادها برای کاهش خطر لخته شدن خون باشند.

جراحی و روش‌های دیگر:

ترمیم سوراخ قلب با کاتتر: این روش غیر جراحی و نیمه تهاجمی معمولاً از طریق عروق ران یا بازو انجام می‌شود. یک کاتتر به قلب هدایت شده و سوراخ قلب را می‌بندد. سپس بافت قلب در اطراف مهر و موم رشد کرده و سوراخ را برای همیشه می‌بندد. این روش فقط برای نوع سکوندوم نقص سپتوم دهلیزی مناسب است. نقایص بزرگ‌تر ممکن است به جراحی قلب باز نیاز داشته باشند.

عمل جراحی قلب باز: در این نوع جراحی، از طریق برشی در دیواره قفسه سینه به قلب دسترسی پیدا می‌کنند. جراحان از چسب‌ها برای بستن سوراخ استفاده می‌کنند. این روش تنها راه ترمیم نقص‌های دهلیزی پریموم، سینوسی وریدی و سینوس کرونری است. گاهی اوقات، این جراحی با استفاده از برش‌های کوچک و روش‌های کم تهاجمی و با کمک ربات انجام می‌شود.

باید در نظر گرفت که هر فردی که برای نقص سپتوم دهلیزی تحت عمل جراحی قرار گرفته است، نیاز به تست نوار قلب اکوکاردیوگرام و معاینات منظم دارد تا عوارض احتمالی مانند ضربان نامنظم قلب (آریتمی قلبی)، مشکلات دریچه قلب، فشار خون ریوی و نارسایی قلبی بررسی شود.

جمع‌بندی:

سوراخ قلب نوعی نقص مادرزادی قلب است که شامل انواع مختلفی است و معمولاً از زمان تولد وجود دارد. تقریباً 70 درصد از نوزادانی که با سوراخی در قلب به دنیا می‌آیند، تا بزرگسالی زنده می‌مانند.

در ایالات متحده، حدود 1% از نوزادان با نقص‌های مادرزادی قلبی مانند سوراخ در قلب متولد می‌شوند. سوراخ‌های قلب به ندرت پس از تولد به وجود می‌آیند، اما ممکن است به دلیل حمله قلبی یا پس از انجام برخی از روش‌های پزشکی ایجاد شوند. ناهنجاری‌های سپتوم دهلیزی، که در آن سوراخی در سپتوم قلب ایجاد می‌شود، در میان کودکان بسیار شایع است.

متخصصان هنوز به طور کامل نمی‌دانند چه عواملی باعث ایجاد سوراخ در قلب می‌شوند، اما ژنتیک یکی از عوامل مؤثر است. علاوه بر ژنتیک، سایر عوامل نیز ممکن است در بروز این ناهنجاری‌ها نقش داشته باشند.

افراد ممکن است بسته به نوع و محل سوراخ در قلب، علائم مختلفی را تجربه کنند. برخی از این نقایص ممکن است نیاز به درمان نداشته باشند، اما نقایصی که باعث علائم یا عوارض می‌شوند، ممکن است نیازمند جراحی باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *