انواع بیماری ها, Eng

فیبریلاسیون بطنی | تشخیص و کنترل آریتمی VF

فیبریلاسیون بطنی

فیبریلاسیون بطنی VF چیست؟

فیبریلاسیون بطنی V-fib یک نوع آریتمی قلبی یا ضربان نامنظم قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی است با این تفاوت که در فیبریلاسیون بطنی، بطن‌ها درگیر هستند و حفره های پایینی قلب به صورت بسیار سریع و ناهماهنگ منقبض می‌شوند. در نتیجه، قلب خون را به بقیه بدن پمپاژ نمی‌کند. ‌VF خطرناک‌ترین نوع آریتمی است.

قلب یک سیستم عضلانی است که شامل 4 حفره است. به 2 حفره بالایی دهلیز و 2 حفره پایینی بطن گفته می‌شود. در یک قلب سالم و بدون مشکل آریتمی، قلب خون را به طور یکنواخت به داخل و خارج این حفره‌ها پمپاژ می‌کند. این کار باعث می شود خون در سراسر بدن جریان یابد. در فیبریلاسیون بطنی سیگنال‌های الکتریکی نابجا که منشا آن‌ها بطن‌ها هستند باعث می‌شود بطن‌ها دچار لرزش شوند. در نتیجه قلب نمی‌تواند خون را به سراسر بدن پمپاژ کند.

فیبریلاسیون بطنی در واقع یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد. V-fib پایدار می تواند منجر به ایست قلبی ناگهانی (SCA) یا مرگ ناگهانی قلبی (SCD) شود. این نوع آریتمی قلبی، شایع‌ترین علت مرگ ناگهانی قلبی است. درمان اورژانسی فیبریلاسیون بطنی شامل احیای قلبی ریوی (CPR) و استفاده از دستگاه دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED) است. این دستگاه قادر به ارسال ضربه‌های الکتریکی به قلب است که می‌تواند الگوی نامنظم لرزش بطن‌ها را بازنشانی کرده و ضربان قلب را به حالت منظم بازگرداند.

در ضمن، استفاده از داروها، استفاده از وسایل کاشته شده مثل دیفیبریلاتورهای داخلی (ICD) یا جراحی ممکن است به عنوان روش‌های پیشگیری از اپیزودهای فیبریلاسیون بطنی توصیه شود. این اقدامات همه با هدف بهبود عملکرد قلب و جلوگیری از وقوع حوادث خطرناک مانند مرگ ناگهانی قلبی انجام می‌شوند.

فیبریلاسیون بطنی در نوار قلب
فیبریلاسیون بطنی در نوار قلب: انحرافات نامنظم آشفته بدون امواج P-QRS-T قابل شناسایی

علل ابتلا به فیبریلاسیون بطنی VF

علت فیبریلاسیون بطنی (V-fib) همواره مشخص نیست و ممکن است با شرایط پزشکی خاصی رخ دهد. این وضعیت بیشتر در طول حمله قلبی حاد یا پس از آن رخ می‌دهد. وقتی عضله قلب جریان خون کافی نداشته باشد، ممکن است از نظر الکتریکی ناپایدار شود که این باعث ریتم‌های خطرناک قلبی می‌شود.

در یک ریتم معمولی قلب، سیگنال‌های الکتریکی از حفره‌های فوقانی قلب (دهلیزها) به حفره‌های پایینی قلب (بطن‌ها) منتقل می‌شوند و باعث انقباض بطن‌ها و پمپاژ خون می‌شوند. در فیبریلاسیون بطنی، سیگنال‌های الکتریکی سریع و نامنظم باعث می‌شود بطن‌ها به جای پمپاژ خون، بی‌فایده به لرزش درآیند.

عملکرد بطن هادر فیبریلاسیون بطنی
ریتم طبیعی قلب در برابر فیبریلاسیون بطنی V-fib

قلبی که در اثر حمله قلبی یا مشکلات دیگر دچار آسیب شده است، در برابر فیبریلاسیون بطنی آسیب‌پذیرتر است. عوامل دیگری مانند نارسایی قلبی، بیماری دریچه قلب، سطح پایین پتاسیم یا سایر اختلالات الکترولیت نیز باعث VF می‌شوند. همچنین، برخی داروها و برخی بیماری‌های ژنتیکی که بر روند انتقال الکتریکی قلب تأثیر می‌گذارند، می‌توانند منجر به وقوع فیبریلاسیون بطنی شوند. به طور کلی فیبریلاسیون بطنی به دلایل زیر ایجاد می‌شود:

  • بیماری‌های ایسکمیک قلب (از جمله آنژین قلبی و حمله قلبی)
  • اختلالات الکترولیتی (مانند سطوح پایین پتاسیم)
  • حمله قلبی (MI)
  • نارسایی قلبی مزمن (CHF)
  • اختلال در عملکرد بطن چپ
  • هیپوکسی (کاهش سطح اکسیژن در بافت‌ها)
  • هیپوترمی (کاهش دمای بدن)
  • اسیدوز متابولیک
  • عوارض مصرف برخی داروها مانند ديژيتال، كينيدين، پروكائين آميد، كوكائين
  • برق‌گرفتگی (ورود الکتریسیته ناگهانی به بدن)

چه کسانی در معرض خطر فیبریلاسیون بطنی هستند؟

مواردی که ممکن است خطر فیبریلاسیون بطنی را افزایش دهند عبارتند از:

  • ضعیف شدن ماهیچه قلب (کاردیومیوپاتی)
  • داشتن سابقه حمله قلبی و یا بروز حمله قلبی
  • مشکل قلبی در بدو تولد (نقص مادرزادی قلب)
  • مصرف مواد مخدر، به ویژه با کوکائین یا مت آمفتامین
  • مصرف برخی داروهای خاصی که بر عملکرد قلب تأثیر می گذارند.
  • صدماتی که باعث آسیب به عضله قلب می شود، مانند برخورد صاعقه
  • عدم تعادل شدید الکترولیت در بدن مواد معدنی چون پتاسیم یا منیزیم
  • بیماری های ژنتیکی، مانند سندرم QT طولانی یا کوتاه، بیماری بروگادا، یا هیپرتروفیک

علائم فیبریلاسیون بطنی چیست؟

از دست دادن هوشیاری شایع ترین علامت فیبریلاسیون بطنی است.

قبل از یک دوره فیبریلاسیون بطنی، ممکن است همراه با آریتمی علائم زیر نیز تجربه شود:

  • ضربان قلب بسیار سریع (تاکی کاردی)
  • سرگیجه گذرا یا حس غش کردن
  • تنگی نفس حاد
  • درد قفسه سینه
  • حالت تهوع
  • و در موارد حادتر ایست قلبی

تشخیص فیبریلاسیون بطنی به چه صورت است؟

فیبریلاسیون بطنی یک اختلال در توالی پمپاژ طبیعی قلب است. در VF، حفره‌های پایینی قلب به جای انبساط کامل و فشرده شدن، می‌لرزند یا منقبض می‌شوند. بنابراین آن‌طور که باید خون را پمپاژ نمی‌کنند.

از آنجایی که V-fib معمولاً باعث از دست دادن هوشیاری می‌شود، اغلب در شرایط اضطراری حاد تشخیص داده می‌شود. برای تشخیص V-fib، که بیشتر در وضعیت اورژانسی است، موارد زیر در نظر گرفته می‌شود:

  • علائم حیاتی، مانند فشار خون و نبض شما
  • بررسی و آنالیز ریتم قلب، مانند الکتروکاردیوگرام (ECG)، مانیتورینگ قلب، یا دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED)
  • وضعیت سلامت کلی و سابقه پزشکی بیمار
الکترو کاردیاگرام جهت تشخیص فیبریلاسیون بطنی
الکتروکاردیوگرام از بیمار مبتلا به فیبریلاسیون بطنی.

همچنین آزمایشات برای تشخیص و تعیین علت فیبریلاسیون بطنی عبارتند از:

الکتروکاردیوگرام (ECG):

این تست سریع و بدون درد فعالیت الکتریکی قلب را اندازه‌گیری می‌کند. الکترودها روی قفسه سینه و گاهی اوقات روی بازوها و پاها نیز قرار می‌گیرند. سیم‌های متصل به الکترودها به یک کامپیوتر وصل هستند و نتایج آزمایش را نمایش می‌دهد. الکتروکاردیوگرام (ECG) می تواند نشان دهد که ضربان قلب خیلی سریع یا خیلی آهسته است. در یک دوره فیبریلاسیون بطنی، ECG معمولاً ضربان قلب را در حدود 300 تا 400 ضربه در دقیقه نشان می‌دهد.

آزمایشات خون: آزمایش خون جهت بررسی پروتئین‌هایی (آنزیم‌ها) است که هنگام آسیب دیدن قلب در اثر حمله قلبی وارد جریان خون می‌شوند، انجام شود.

اشعه ایکس قفسه سینه: تصویر اشعه ایکس از قفسه سینه می تواند اندازه و شکل قلب و رگ های خونی آن را نشان دهد.

اکوکاردیوگرافی: این آزمایش غیرتهاجمی از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از قلب در حال حرکت استفاده می کند. می تواند اندازه و ساختار قلب را نشان دهد.

کاتتریزاسیون کرونر (آنژیوگرافی): این آزمایش به پزشک کمک می کند تا انسداد شریان های قلب را ببینند. یک لوله انعطاف پذیر بلند و نازک (کاتتر) در یک رگ خونی، معمولاً در کشاله ران یا مچ دست، وارد می شود و به سمت قلب هدایت می شود. رنگ از طریق کاتتر به شریان های قلب جریان می یابد. این رنگ به سرخرگ ها کمک می کند تا در تصاویر و ویدئوهای اشعه ایکس واضح تر نشان داده شوند.

توموگرافی کامپیوتری قلب (CT): اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) از اشعه ایکس برای ایجاد تصاویر مقطعی از قسمت های خاصی از بدن شما استفاده می کند.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی قلب (MRI): این آزمایش از یک میدان مغناطیسی و امواج رادیویی تولید شده توسط کامپیوتر برای ایجاد تصاویر دقیق از جریان خون در قلب استفاده می‌کند.

فیبریلاسیون بطنی چگونه درمان می شود؟

دو مرحله درمان برای V-fib وجود دارد:

در مرحله اول که وضعیت اورژانسی و فوری است تمرکز بر درمان فوری VF و قطع اپیزودهای آن دارد و دومین مرحله بر روی کنترل و عدم بروز این نوع آریتمی متمرکز است.

فیبریلاسیون بطنی برای جلوگیری از مرگ ناگهانی قلبی نیاز به درمان فوری پزشکی دارد. هدف از درمان اورژانسی بازگرداندن جریان خون در سریع‌ترین زمان ممکن برای جلوگیری از آسیب دیدن اندام‌ها و مغز است. درمان اورژانسی فیبریلاسیون بطنی شامل موارد زیر است:

احیای قلبی ریوی (CPR): CPR حرکت پمپاژ قلب را تقلید می‌کند. جریان خون را در بدن حفظ می‌کند.
دفیبریلاسیون به این درمان کاردیوورژن نیز می گویند. یک دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED) شوک ها را از طریق دیواره قفسه سینه به قلب وارد می کند. می تواند به بازیابی ریتم منظم قلب کمک کند. به محض اینکه یک دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED) در دسترس است، آن را اعمال کنید و دستورات را دنبال کنید.

اگر برای استفاده از AED آموزش ندیده اید، ممکن است اپراتور 911 یا اپراتور فوریت های پزشکی دیگر بتواند دستورالعمل هایی را به شما ارائه دهد. دفیبریلاتورهای خارجی خودکار (AEDs) برای استفاده عمومی برنامه ریزی شده اند تا فیبریلاسیون بطنی را تشخیص دهند و فقط در صورت نیاز شوک ارسال کنند.

فیبریلاسیون بطنی شایع ترین علت مرگ ناگهانی است.

سایر درمان‌های فیبریلاسیون بطنی برای جلوگیری از حملات بعدی و کاهش خطر علائم مرتبط با آریتمی انجام می‌شود. درمان فیبریلاسیون بطنی شامل داروها، وسایل پزشکی و جراحی است.

داروها
داروهایی برای کنترل ریتم قلب (ضد آریتمی ها) برای درمان اضطراری یا طولانی مدت فیبریلاسیون بطنی استفاده می شود. اگر در معرض خطر فیبریلاسیون بطنی یا مرگ ناگهانی قلبی هستید، پزشک ممکن است داروهایی برای کاهش و کنترل ضربان قلب شما تجویز کند.

جراحی
جراحی یا اقدامات پزشکی برای درمان فیبریلاسیون بطنی عبارتند از:

دفیبریلاتور قلبی قابل کاشت (ICD): دفیبریلاتور قلبی قابل کاشت (ICD) واحدی است که با باتری کار می‌کند و در زیر پوست نزدیک استخوان ترقوه – شبیه به ضربان‌ساز – کاشته می‌شود. ICD به طور مداوم بر ریتم قلب نظارت می کند. اگر دستگاه یک قسمت از فیبریلاسیون بطنی را تشخیص دهد، شوک هایی برای متوقف کردن آن و تنظیم مجدد ریتم قلب ارسال می کند.

ابلیشن قلب این روش از گرما یا انرژی سرما برای ایجاد اسکارهای کوچک در قلب استفاده می کند تا سیگنال های نامنظم قلب را که باعث فیبریلاسیون بطنی می شود مسدود کند. اغلب با استفاده از لوله های نازک و انعطاف پذیر به نام کاتتر که از طریق سیاهرگ ها یا شریان ها وارد می شود، انجام می شود. همچنین ممکن است در طی جراحی قلب انجام شود.
آنژیوپلاستی عروق کرونر و قرار دادن استنت. اگر فیبریلاسیون بطنی ناشی از حمله قلبی باشد، این روش ممکن است خطر اپیزودهای بعدی فیبریلاسیون بطنی را کاهش دهد.

ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی یک لوله بلند و نازک (کاتتر) را از طریق یک سرخرگ، معمولاً در کشاله ران، وارد یک شریان مسدود شده در قلب می کند. یک بالون در نوک کاتتر برای مدت کوتاهی باد می‌کند تا شریان را باز کند. این جریان خون را به قلب باز می گرداند. ممکن است یک استنت توری فلزی در شریان قرار داده شود تا به باز ماندن آن کمک کند.

جراحی بای پس عروق کرونر: این جراحی قلب باز، خون را به اطراف بخشی از یک شریان مسدود شده یا تا حدی مسدود شده در قلب هدایت می کند. اگر فیبریلاسیون بطنی ناشی از بیماری عروق کرونر باشد، ممکن است انجام شود. در طی جراحی بای پس، جراح یک رگ خونی سالم را از پا، بازو یا قفسه سینه می گیرد. در زیر و بالای شریان یا شریان های مسدود شده در قلب وصل می شود. این یک مسیر جدید برای جریان خون ایجاد می کند.

همچنین در نظر داشته باشید اگر سابقه حمله قلبی دارید به همراه داشتن دستگاه نوار قلب خانگی و ثبت ریتم قلب به صورت مرتب و بررسی دوره‌ای توسط پزشک می‌تواند تا حد بسیار خوبی از بروز اتفاقات ناگوار پیشگیری کند. دستگاه نوار قلب قابل حمل این مزیت را دارد که بدون مراجعه به دزشک و در هر لحظه که نیاز به ثبت فعالیت الکتریکی قلب دارید در عرض 30 ثانیه ریتم قلب را ضبط کند و با مراجعه به پزشک سابقه فعالیت الکتریکی را پزشک بررسی می‌نماید.

عوارض احتمالی V-fib

بدون درمان فوری، فیبریلاسیون بطنی می تواند در عرض چند دقیقه باعث مرگ شود. ضربان قلب سریع و نامنظم این بیماری باعث می شود قلب به طور ناگهانی پمپاژ خون به بدن را متوقف کند. فشار خون به طور ناگهانی و قابل توجهی کاهش می یابد. هر چه بدن مدت طولانی تری کمبود خون داشته باشد، خطر آسیب به مغز و سایر اندام ها بیشتر می شود.

عوارض شامل احتمال تکرار دوره های غش یا غش نزدیک است. در طول دوره V-fib، گردش خون ضعیفی در تمام اندام های حیاتی بدن شما وجود دارد. پس از یک دوره طولانی V-fib یا ایست قلبی، ممکن است آسیب به سیستم عصبی، کلیه ها و کبد شما رخ دهد. این آسیب ممکن است دائمی یا قابل برگشت باشد. V-fib همچنین می تواند کشنده باشد.

پیشگیری از فیبریلاسیون بطنی VF

پیشگیری بر تشخیص و درمان بیماری‌های زمینه‌ای که باعث V-fib می‌شوند تمرکز دارد. برای کاهش خطر عود می توان از داروهای خاصی استفاده کرد. همچنین ممکن است از ICD های قابل کاشت استفاده شود. ICD وسیله ای است که در بدن کاشته می شود و در صورت وجود V-fib می تواند ضربان قلب را در عرض چند ثانیه به ریتم طبیعی بازگرداند. اگرچه این دستگاه لزوما از V-fib جلوگیری نمی کند، اما می تواند به سرعت و به طور خودکار این ریتم بالقوه کشنده قلب را تشخیص داده و درمان کند.

اگر در معرض خطر ابتلا به V-fib هستید، باید از شناسه پزشکی استفاده کنید. همچنین به دوستان و عزیزان خود اطلاع دهید که در مواقع اضطراری چه کاری انجام دهند. با آنها در مورد زمان تماس با 911 صحبت کنید. آنها را تشویق کنید تا نحوه استفاده از دفیبریلاتور را بیاموزند.

مدیریت VF در صورت بروز علائم

اگر V-fib داشته اید یا در معرض خطر بالای آن هستید، توصیه های ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی خود را برای مصرف دارو برای کنترل آریتمی دنبال کنید. همچنین بحث در مورد سایر گزینه های تهاجمی تر، مانند ICD یا جراحی، برای جلوگیری از V-fib مفید است. به دوستان و خانواده خود بیاموزید که چگونه در صورت زمین خوردن و توقف تنفس، واکنش نشان دهند.

اگر هر یک از این علائم V-fib را دارید، باید اطرافیان یا خود فرد فوراً با اورژانس تماس بگیرید:

افتادن یا غش کردن

عدم پاسخگویی

از دست دادن هوشیاری

ناتوانی در تنفس

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت داشتن ضربان قلب سریع یا تند بدون دلیل، با پزشک قلب (متخصص قلب) وقت ملاقات بگیرید.

اگر دیدید کسی در حال افتادن و از حال رفتن است، فوراً به دنبال کمک فوری پزشکی باشید. این مراحل را دنبال کنید:

با اورژانس یا شماره اضطراری محلی خود تماس بگیرید.

اگر فرد بیهوش است، نبض خود را بررسی کنید.

اگر نبض ندارید، احیای قلبی ریوی (CPR) را شروع کنید تا به جریان خون در بدن کمک کند تا زمانی که دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED) در دسترس باشد. انجمن قلب آمریکا CPR را فقط با دست توصیه می کند. به شدت و تند روی سینه فرد فشار بیاورید – حدود 100 تا 120 بار در دقیقه. لازم نیست راه هوایی فرد را بررسی کنید یا نفس های نجات را ارائه دهید. تا رسیدن کمک های پزشکی اورژانسی ادامه دهید.

به محض در دسترس بودن از دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED) استفاده کنید. به دنبال اعلان های روی دستگاه شوک وارد کنید.

سخن پایانی

فیبریلاسیون بطنی نوعی آریتمی یا ضربان قلب نامنظم است که بر بطن‌های قلب تأثیر می‌گذارد.

فیبریلاسیون بطنی تهدید کننده زندگی است و نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.

CPR و دفیبریلاسیون می‌تواند قلب را به ریتم طبیعی خود بازگرداند و ممکن است نجات دهنده باشد.

داروها و روش‌های خاص پس از یک دوره فیبریلاسیون بطنی می‌توانند از بروز یک دوره دیگر جلوگیری یا کاهش دهند.

یک ICD می تواند به سرعت V-fib را درمان کند.

بسیار مهم است که اطرافیان در جریان بیماری فرد باشند و در مورد اقدامات فوری پس از هوشیاری فرد آگاهی داشته باشند.

منابع:

Johns Hopkins Medicine

mayoclinic

https://partone.litfl.com

clevelandclinic

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *